[I]n non-literate tribal societies [without media, ed.] communication seems (…) to document belongingness, good will, peacefulness. The emphasis is on the self-characterization of the utterer (and this precisely because it does not become the content of utterance, does not become ‘text’).” Niklas Luhmann in The Reality of the Mass Media (2000:143)

Put in Kantian terms: the mass media generate a transcendental illusion. According to this understanding, the activity of the mass media is regarded (…) as a sequence of (…) of observing operations.” ibid. (2000:4)

[A]ll systems distinguish the information that interests them and in this respect generate an empty space of noninformation. But the system of the mass media alone reflects this difference in order to be able to recognize which operations belong to the system and which do not.” ibid. (2000:130)

In Die Gesellschaft der Gesellschaft (1998: 327) Luhmann explains how closeness slowly became the result of a choice to be friends, rather than the more traditional other way around: for whatever reason, you spent time with someone and became close friends as a result.

The system at hand clarifies that media and technology self-perpetuate at this point of sociability: media and technology have always and only been about the social. A person sounds nearer to you over the phone than face-to-face; eyeglasses pull someone’s face in focus while themselves becoming part of the necessarily invisible background; Hitler’s radio speeches could suddenly bring cohesion in the political attitude of an entire nation; TV made the world into a global village; the internet does all this at once.

It is through hearing, however, that individuals most decisively sense they belong. Through music, most notably, but through conversations to a perhaps equal degree. The heartbeat of a fetus unexpectedly cuts through what someone thought was real while ultrasound imaging has no such power. In a visual culture it is no wonder that a balance of more or less perpetual belonging sets in.

Which societal group individuals belong to, and whether elements within this group are friends or enenmies, has therefore become entirely unclear for 70 percent of the world: the percentage that lives in a city. It is the tracing of either political or financial power relations that may shed some light on the issue, but because sense-making inside these realms is poor, one is ultimately thrown back on oneself and one’s sense of beauty.

Throughout the Arab Spring of 2011, the Occupy movement, Syria and ISIS, all the way to the current time, a similar unclarity over where individuals belong and who is on what side that is is almost reminiscent of Stalinist times, which is the only factor that could possibly account for the insurmountable and fundamental political changes that are suddenly coming within reach.

Luhmannian throntology


1. Humans were outside of society because if society were made up of (the relationships of) humans, would arms and legs belong to it, did a barber cut the hairs of ‘society’, and how could cell chemistry as well as alchemist repression belong to the same society? His point was that humanist tradition held on to a highly clouded concept of society due to a laziness in theory building.
2. Countries were not to be geographically separated but rather the differences between countries could only be dealt with within society. That is, if the US and The Netherlands were different in terms of state organisation, language, culture and tradition, then it did not make any sense to attribute such differences to geographical differences. The problem was that such differences – as a consequence of this orientation towards territory – caused preconceived notions of what to expect in a country one traveled to (think of how travel guides are part of a bias-inducing industry). On the contrary, such differences had to be met with first, and then be explained and solved within the particular circumstance.
3. Humans could not position themselves as subject describing a ‘dead’ object. Instead, objects – such as ‘society’ – had subjective qualities of their own and don’t let themselves be ‘deadened’ like that.
For some it would be far-fetched to simply overlay these three points with the value-technology-narrative structure, but it was certainly possible. Think of how the second point  related to how we told each stories of our existence, how we make sense of our societies compared to those of others. The particular way Luhmann thought there would be a more accurate way, is one of having a completely different viewpoint on society that has emancipative tendencies. Furthermore, in the first point he emphasized how technologies society fabricates and uses somehow shapes its presence and design, and thirdly, the reflection on what is dead and alive, how we already functioned as humans and with other humans connected with the deeper-lying values-tier.
And the question then really becomes: why not? The answer to that should be found, not in the argument of an unnecessary complexity-reduction, but rather in the form of an argument for rationality. To go about declaring society and human ‘beings’ as subjugated by a super system that relentlessly combined 3s and 8s would have to substitute, namely, the old-European dogma of rationality as the unreachable touchstone of humanity. As one could have guessed by now, the rest of Luhmann’s essay formed a more detailed dividing-up of these three issues in eight  epistemological consideratiions. These were needed to make the switch to a structurally closed, autopoietic system of society.
1. Society could not but describe itself. Also, autology was an autological concept. That is, theories about society were theories in society about society and the concept had to be build autologically. Autology would not say autopraxis and with it all the theories that vote for isolationism. Instead, autopoiesis will say that human finds himself outside of society, in its environment, but still within the system of society.
2. The one operational process that kept society going was communicaiton – as the difference between understanding, information and message itself (borrowed from Karl Buehler). Communication was so present in modern society that it replaced space as that which enabled living beings to express social order.
3. It was impossible for anyone to say something about the 18th-century invention of ‘Man’ generally. Instead, one could speak about identities and differences but never about the unity of identity and difference.
4. Language was not a system itself, which opened up the theoretical space to introduce structural coupling (borrowed from Humberto Maturana). Language’s function would be to keep communication and consciousness separate (and additionally supported the structural coupling of both through its eye-catching peculiarities in the acoustic medium of sound and then in the optical medium of print characters). Never could a thought be a communication, and never could a communication be a thought. Language used binary coding, which meant that the response to each message was either affirmational or negational.
5. No thought could ever exit the consciousness which it reproduced. How else would one develop individuality, if others could move one’s own thougths with their thoughts? And how would one ever think of a society as the hypnosis of all by all? That meant there was no Habermasian consensus if that would mean that the empirical states of individuals was comparable.
6. This also meant that there was no normative integration of individuals within society. In other words, it was impossible to not-deviate from norms that one liked. The observational schemata in use, however, are comparable and an observer used these to determined himself to the perception that a particular behavior was either in line or not in line with a norm. This observer could also be a communicative system, a court of law, mass media, etc. Only by accepting the radical form of this theory, one could see how events in the world, despite their structural coupledness, were not entirely random. There were trends in the self-determination of structures that were dependent on the irritations they were confronted with. For instance, a human child that was constantly immersed in the particular sounds that we called language, would learn how to speak.
7. The system operated in a continuous reproduction of the difference between self-reference and other-reference. This is how consciousness externalized each operation that, which his organ for self-observation of the own organism’s state (his brain) suggested.
8. One had to use George Spencer Brown’s concept of re-entry of a form in the form. That is, there would be a difference within that which this difference differentiated. This step was needed to get rid of old-European paradoxes that did not bother to differentiate themselves from other things (being vs thinking / nature vs acting). There was never anything, other than a utopian ideal of ‘rationality’, that established its form while avoiding the paradoxical situation in which no space was allowed to reflect on the form of this form.
It would seem possible, then, to underpin Luhmann’s three ‘obstacles epistemologique’ with these eight theoretical choices:
Values: 3 (hyperreality), 5 (cosmopitan), 8 (reflection)
Technology: 2 (design), 4 (presence), 7 (diy)
Narrative: 1 (emancipation),  6 (art)
And at this point Peter was at a loss to explain, exactly, what there was against thinking of a system of society that would endlessly reiterate systemic principles that surfaced as three and were explained in steps of eight.

Vandaag houd ik me bezig met de aanschaf van een mountain bike, een telefoon met contract (prepaid is toch niet zo het einde) en het lezen in het laatste boek van Susie Scott, waarin ze op eenvoudige wijze laat zien hoe je ons dagelijks leven aan mooie sociale theorieen kunt koppelen. Ook herlees ik de gedeeltes uit het werk van Mark over media en samenleving convergentie. Dit alles met het oog op een wellicht eerste artikel in samenwerking met Mark (wow, for real?).

Gisteren heb ik voor het eerst met mijn nieuwe voetbalteam (6v6) meegedaan en het ging redelijk, tenminste hebben we gewonnen. 
Studie naar medialeven (media life) volgens Mark:
Volgens Henry Jenkins (2006) is er in de wereld van mediamakers en -gebruikers de laatste tijd iets bijzonders aan de hand: hun rollen en functies lopen gaandeweg in elkaar over. Dit noemt Jenkins de uitkomst van een ‘convergentiecultuur’, waarmee hij doelt op het toenemende gebruik van de veronderstelde creativiteit van consumenten door producenten – en omgekeerd. We kunnen daarbij denken aan het al eerder genoemde idee van “viral marketing”, waarbij van consumenten verwacht wordt dat zij elkaar via mobiele telefoon of e-mail op de hoogte stellen van nieuwe producten of diensten in plaats van (of: naast) dat dit gebeurt via dure tijdschriftadvertenties of televisiereclames. Ook kunnen we tegenwoordig bijna geen televisieprogramma meer zien zonder dat er een klemmend beroep op de kijker wordt gedaan om voor iets te stemmen of ergens op te reageren via sms, mms, e-mail, chat of klik. Over het nieuwsbedrijf spreken verslaggevers, redacteuren, studenten en wetenschappers inmiddels met het grootste gemak over ‘burgerjournalistiek’, dat in de praktijk zoiets betekent als het uitbesteden van een gedeelte van het werk dat gesalarieerde journalisten gewoonlijk doen aan onbetaalde vrijwilligers uit het publiek. Jenkins suggereert dat de mediawereld eindelijk begrip en respect begint te krijgen voor het aloude fenomeen van de ‘fan’: hij of zij die louter voor de lol en met een pure passie zélf media maakt. 
(…)
Zowel in Nederland, Belgie, als daarbuiten maakt de overheid zich oprecht zorgen over ons leven in media. Onder de titel “Mediawijsheid – de ontwikkeling van nieuw burgerschap” bracht de Raad voor Cultuur in juli 2005 een advies uit dat zich richtte op het kruispunt tussen medialisering en burgerschap.12 Op dat kruispunt aangekomen is mediawijsheid nodig, aldus de Raad en de overheid. Zo’n wijsheid gaat voorbij aan het onderwijzen van kinderen over de verleidingen van reclame. Volgens de Raad moeten alle burgers in Nederland tegenwoordig mediawijs zijn, aangezien iedereen nu als actieve burger gebruik maakt van de media. Mediawijsheid betekent volgens de Raad voor Cultuur “het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld.” De Europese Commissie is ook al verontrust over de mediacompetentie van de Europese burgers. Eind 2007 uitte de Commissie haar bedenkingen bij het vermogen van burgers om wat ze in de media aantreffen met een kritische blik te analyseren en in te schatten – een onvermogen wat de politici denken te kunnen repareren door de burger bewuster te maken van wat ze in de media zoal aantreffen.13 In april 2008 kondigde de Nederlandse regering de oprichting van een landelijk expertisecentrum aan, dat gezinnen en scholen moet gaan helpen op het gebied van media-onderwijs, tegen een prijskaartje van ongeveer een miljoen Euro per jaar.
(…)
Hedendaags mediaonderzoek trekt de historische lijn van alle hedendaagse individuele vormen van mediamaken (vooral online) terug naar de eerste grottekeningen, waarbij voorkomen wordt dat een artikel in De Volkskrant per definitie meer (of minder) waardevol of belangrijk is als bijdrage aan de manier waarop we aan elkaar verhalen vertellen over waar we bij horen of wat ‘waar’ is als iemands’ hoogstpersoonlijke anecdote op een weblog;
Ik lijk het over mezelf af te hebben geroepen toen ik een dag voor vertrek als lange werkvakantie beschreef tegenover familie; ik leef in een gigantisch bungalowpark – met echter hier en daar juwelen van huizen –  en zelf, nu, sinds vandaag, in een bungalowwoning met muren als van karton. Tenminste, zo komt het me voor. Het zal nog wel even wennen worden. In ieder geval zal me het vakantiegevoel niet snel loslaten.

Gisteren crosste ik het bungalowpark uit aan oostelijke zijde, en daar stond op een bord ‘Columbus 37’ aangegeven. “Wow, Columbus, Ohio?”, dacht ik even. Stond ik toch even mooi te kijken hoe klein de Staten toch eigenlijk zijn. Maar het internet wees snel uit dat het Columbus, Indiana betrof.

Tussen Indianapolis en Bloomington kom je namen als Whiteland, Brown County en Hindustan tegen die blijkbaar veel over het verleden (en heden?) van deze omgeving duidelijk maken.

Korte weergave: De Goorn – Bloomington in twee dagen

Om 10.30 Nederlandse tijd brachten mijn ouders mij naar Schiphol. Daar kon ik weldra inchecken en hadden we tijd voor koffie met gebak tot twaalf uur; het vliegtuig dat om 13.30 zou vertrekken had echter vertraging en vertrok om 14.48.
De tussenstop op Dublin was de snelste die ooit is gemaakt (door mij dan). Geland om 16.25 plaatselijke tijd, vijf minuten wachten omdat er geen uitstaptunnel gereed stond (op Dublin is het volgens Schiphol-medewerkers altijd een chaos), en om 17.10 de lucht weer in. Op Dublin duurde het minder dan een minuut van het moment dat ik de handbagage-band en metaaldetector in het zicht kreeg tot het moment dat ik ervandaan stapte.
In het vliegtuig naast een dame gezeten, gebabbeld, samen film gekeken; acht uur vliegen gingen nog nooit zo snel. Aangekomen op JFK NY meteen door de douane en bus richting centrum. Aankomst Greyhound Port Authority NY Manhatton om 20:30 lokale tijd. Echter: alle lijnen vanuit NY ge-annuleerd voor die avond. Dame gebeld, naar Brooklyn aan de G-lijn (halte: Classon Ave), daar uitgestapt en enkele blokken links en rechts tot Kent St nr. 351. Bier gedronken met dame en haar buurvrouw, pas later kwam filosofiestudent en huisgenoot thuis. ‘s Ochtends 7.30 online buslijnen gecheckt, Greyhound gebeld: geen uitkomst. Na koffie zelfde weg terug naar Port Authority in Manhatton. Daar aangekomen geen enkele uitval van buslijnen meer en na middaglunch van 11 tot 12 bus gepakt om 12.30. Aankomst Indianapolis: 8.20 volgende dag met 6 tussenstops. Zwaarste tussenstop in Dayton, Ohio 3.15 tot 4.15 ‘s nachts – uit diepslaap ontwaakt en troosteloosheid der medemens.
In Indianapolis de White Castle binnengestapt voor een lekker ontbijt met koffie. Bij nader inzien ontbijt geskipt en weg naar vliegveld gevraagd. 6 oudere mannen achterin White Castle weten allen het antwoord. Uiteindelijk blijkt er een het echt te weten, donkere man van 63, maar kwiek en goed ter been. Veel babbels. Brengt mij 1 mile lopend in 15 graad Fahrenheit (-10 graad Celsius) naar bus 8 richting vliegveld. Grote klasse. Daar zonder betalen op bus gestapt wegens geen kleingeld of biljetten bij me en aardige buschauffeuse. Buslampje ‘Fire alarm’ springt na 200 meter aan. Bus aan de kant met motor uit: 20 minuten. Bus uit garage naar vliegveld duurt 30 minuten. Daar aangekomen om 10.20 in Star of America bus naar Bloomington gestapt.
Bloomington is wit en zonnig. Er is niets veranderd.